Septorinoplasti, burnun içindeki eğri bölmeyi (septum) düzelterek nefes yolunu açan ve aynı seansta burnun dış şeklini değiştiren ameliyattır. Hem tıkanıklık hem görünüm şikayeti olan hastalarda iki sorun tek ameliyatta ele alınır. Bu yazı, "burnum hem eğri hem de rahat nefes alamıyorum" diyen okurlar için hazırlandı.
Septum eğriliği nedir, neye yol açar?
Septum, burun boşluğunu ikiye ayıran kıkırdak ve kemikten oluşan bölmedir. Doğuştan ya da darbe sonrası bir tarafa eğildiğinde o taraftaki hava yolu daralır. Bu daralma tek taraflı ya da değişken tıkanıklığa, ağızdan nefes almaya, horlamaya, sık sinüs enfeksiyonuna ve burun kanamasına yol açabilir.
Dıştan bakıldığında burun sırtı bir tarafa kaymış ya da burun ucu hafif yana dönük görünebilir; ancak her septum eğriliği dışarıdan fark edilmez, her eğri görünen burun da içeride tıkalı değildir. Bu nedenle muayene ve gerekirse endoskopik bakı önemlidir.
Nefes sorununun tek nedeni septum olmayabilir. Burun etlerinin (konka) büyümesi, burun kapakçığının (valf) zayıflığı ya da alerjik şişlik de tıkanıklık yapar. İyi bir planlama bunların hangilerinin ameliyatla düzeltilebileceğini ayırır.
Septorinoplastiyi hem KBB uzmanları hem de plastik cerrahlar yapar. Nefes yolu ağırlıklı sorunlarda KBB eğitimi, dış şekil ağırlıklı sorunlarda estetik deneyim öne çıkar; iki alanda da deneyimli hekimler her iki boyutu birlikte ele alır.
Kimler için uygundur?
- Septum eğriliğine bağlı nefes tıkanıklığı olan ve aynı zamanda burun şeklinden rahatsız olanlar
- Darbe sonrası burnu eğrilmiş ve nefes yolu daralmış kişiler
- Daha önce yalnızca septoplasti geçirmiş ancak dış eğriliği devam edenler
- Yüz gelişimini tamamlamış, genel sağlığı uygun hastalar
- Yalnızca nefes sorunu olup görünümden memnun olanlar için septoplasti tek başına yeterli olabilir; bu ayrım muayenede yapılır
Ameliyat süreci
Nefes yolu değerlendirmesi
Hekim burun içini muayene eder, gerekirse endoskopla bakar. Tıkanıklığın kaynağı belirlenir: septum, konkalar, valf bölgesi ya da birkaçı birlikte. Bazen bilgisayarlı tomografi istenir.Dış şekil planı
Burun sırtındaki eğrilik, kemer ve burun ucu değerlendirilir. İç ve dış sorunların birbirine bağlı olduğu durumlar (örneğin eğri septumun burun ucunu yana itmesi) planda birlikte ele alınır.Ameliyat
Genel anestezi altında, çoğunlukla açık teknikle septumun eğri bölümleri çıkarılır ya da düzleştirilir; burnu ayakta tutan destek kısmı korunur. Çıkarılan kıkırdak gerekirse greft olarak kullanılır. Konkalar büyükse küçültülür. Ardından dış şekil için kemik ve kıkırdak düzenlemesi yapılır.Splint ve atel
Septumu yeni konumunda tutmak için burun içine silikon splint, dışa atel yerleştirilir. Splintler genellikle ilk hafta içinde çıkarılır.Kontrol
Nefes yolunun açıklığı ve dış şeklin oturması aylar içinde değerlendirilir. İlk haftalarda içerideki şişlik nedeniyle nefes henüz tam rahat olmayabilir.Septorinoplasti için Türkiye'de genellikle bir hafta kalış planlanır; splint ve atel yaklaşık bir hafta sonra çıkarılır, kontrolde nefes yolu temizlenir ve uçuşa izin verilir. Kesin süre hekim planına göre değişir.
İyileşme ve dikkat edilecekler
İlk hafta burun tıkalı hissedilir; bu, içerideki splintler ve şişlikten kaynaklanır ve ameliyatın işe yaramadığı anlamına gelmez. Splintler çıkınca rahatlama başlar, ancak içerideki ödem birkaç hafta boyunca azalarak devam eder.
- Tuzlu su spreyi ve hekimin önerdiği burun içi bakım, kabuklanmayı azaltır.
- Burnu sümkürmek yerine hafifçe çekerek temizlemek önerilir.
- Başı yüksekte tutarak uyumak hem ödem hem tıkanıklık için faydalıdır.
- Gözlük, sert temas ve ağır egzersiz ilk haftalarda kısıtlanır.
Riskler arasında kanama, enfeksiyon, septumda delik oluşması (perforasyon), geçici koku değişikliği, nefes tıkanıklığının tam geçmemesi ve dış şekilde asimetri sayılabilir. Septum eğriliği yıllar içinde kısmen yeniden gelişebilir; bu nadiren ikinci ameliyat gerektirir. Alerjik nedenli tıkanıklık ameliyatla düzelmez; bunun ayrımı önceden yapılmalıdır.
Septoplasti, rinoplasti ve septorinoplasti farkı
Septoplasti yalnızca burun içindeki bölmeyi düzeltir, dış görünümü değiştirmez ve çoğu yerde tıbbi gereklilik olarak kabul edilir. Rinoplasti yalnızca dış şekle odaklanır. Septorinoplasti ikisini birleştirir: içeride nefes yolu açılır, dışarıda şekil düzeltilir.
Birlikte yapılmasının avantajı, septumdan çıkarılan kıkırdağın dış şekil için greft olarak kullanılabilmesi ve tek anestezi, tek iyileşme dönemiyle iki sorunun çözülmesidir. Dezavantajı, ameliyatın daha kapsamlı olması ve iki ayrı hedefin birlikte planlanmasını gerektirmesidir. Sigorta ve ödeme açısından hangi kısmın tıbbi, hangi kısmın estetik sayıldığı ülkeye ve kuruma göre değişir; bu konuyu önceden netleştirmek gerekir.
Burnunuzun fotoğraflarını ve varsa önceki burun ameliyatınıza ait bilgileri göndererek ücretsiz ön değerlendirme alabilirsiniz; uzman hekim fotoğraflarınızı inceler ve plan yazılı olarak iletilir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kesin tanı ve tedavi planı uzman hekim muayenesiyle belirlenir.
